Uzależnienie od alkoholu nie zawsze wiąże się z problemami zawodowymi, finansowymi czy rodzinnymi, które trudno przeoczyć. Niektóre osoby długo utrzymują pracę, realizują swoje obowiązki, dbają o rodzinę i sprawiają wrażenie, że doskonale radzą sobie w codziennym życiu. Jednocześnie alkohol może stopniowo zajmować coraz ważniejsze miejsce w ich funkcjonowaniu. Taki obraz często określa się jako alkoholizm wysokofunkcjonujący.
Brak widocznych konsekwencji nie oznacza jednak, że problem nie istnieje. Warto zwracać uwagę przede wszystkim na sposób picia, częstotliwość sięgania po alkohol oraz trudności z ograniczeniem jego spożywania.
Alkoholizm wysokofunkcjonujący – co to oznacza?
Określenie „wysokofunkcjonujący alkoholik” nie jest formalną diagnozą medyczną. Stosuje się je potocznie wobec osób, u których występują problemy związane z alkoholem, ale przez długi czas zachowują one pozory prawidłowego funkcjonowania.
Taka osoba może mieć dobrą pracę, rozwijać karierę, prowadzić życie towarzyskie i wywiązywać się z obowiązków. Jednocześnie może regularnie pić, ukrywać ilość spożywanego alkoholu lub przekonywać siebie oraz otoczenie, że nad wszystkim panuje.
Właśnie dlatego rozpoznanie problemu bywa trudne zarówno dla bliskich, jak i samej osoby pijącej.
Alkoholizm wysokofunkcjonujący – objawy, na które warto zwrócić uwagę
Objawy mogą być mniej oczywiste niż w przypadku uzależnienia, któremu towarzyszą wyraźne problemy społeczne. Nie możemy jednak ignorować powtarzających się sygnałów.
Do zachowań, jakie mogą wzbudzać niepokój, zaliczamy między innymi:
- regularne picie alkoholu, nawet jeśli jego ilość wydaje się niewielka,
- przekonanie, że alkohol jest potrzebny do odpoczynku, snu albo radzenia sobie ze stresem,
- stopniowe zwiększanie częstotliwości picia,
- trudności z dotrzymaniem postanowienia o ograniczeniu alkoholu,
- ukrywanie przed bliskimi ilości bądź częstotliwości spożywania alkoholu,
- planowanie dnia lub spotkań w taki sposób, aby znaleźć okazję do picia,
- irytacja, gdy ktoś zwraca uwagę na sposób spożywania alkoholu,
- przekonanie, że skoro obowiązki są wykonywane, problem nie istnieje.
Pojedynczy sygnał nie musi oznaczać uzależnienia. Niepokój powinno natomiast wzbudzać powtarzanie się określonych zachowań oraz utrata kontroli nad piciem.
Jak rozpoznać wysokofunkcjonującego alkoholika?
Przede wszystkim warto spojrzeć szerzej niż tylko na jego sytuację zawodową czy rodzinną. Sukces, zadbany wygląd lub dobre relacje społeczne nie wykluczają problemu z alkoholem.
Pomocne może być obserwowanie tego, czy alkohol staje się stałym elementem codzienności. Istotne są również próby ograniczania picia. Jeżeli wielokrotnie pojawia się postanowienie o przerwie, ale szybko zostaje ono porzucone, może to być ważny sygnał ostrzegawczy.
Powinniśmy również zwrócić uwagę na racjonalizowanie picia. Argumenty, takie jak „przecież wszyscy piją”, „zasługuję na drinka po pracy” czy „nie mam przez to żadnych problemów” mogą służyć odsuwaniu od siebie świadomości problemu.
Co można zrobić, gdy pojawiają się niepokojące sygnały?
Jeżeli zachowanie związane z alkoholem budzi niepokój, warto nie czekać na pojawienie się poważnych konsekwencji. Rozmowa powinna odbywać się spokojnie, bez zawstydzania, oskarżeń i etykietowania. Możemy natomiast wskazać konkretne obserwacje i zachowania, wzbudzające niepokój.
Dobrym krokiem może być również konsultacja ze specjalistą, który pomoże ocenić sytuację i wskazać możliwe formy profesjonalnego wsparcia. Dotyczy to zarówno osoby pijącej, jak i jej bliskich, często potrzebujących wiedzy, jak reagować na rozwijający się problem.
Prywatny Ośrodek Terapii i Rozwoju Przebudzenie jest miejscem, w jakim możemy uzyskać informacje dotyczące dostępnych form pomocy i wsparcia w sytuacji problemów związanych z alkoholem. Warto pamiętać, że pierwszym krokiem nie musi być przyznanie się do uzależnienia. Może nim być po prostu szczera rozmowa i próba lepszego zrozumienia własnej sytuacji.